حسن پيرنيا ( مشير الدوله )

2675

تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )

شرقى ، يعنى تابع آن بودند و دولت اشكانى هيچگاه تابع روم نبود . بهرحال مسكوكات اشكانى از نقره و مس بود و اوّلى از دو قسم : قسمى را دراخم ميناميدند و آن اصلا پول يونانى بود « 1 » و قسم ديگر را چهار دراخمى ( دراخم در قرون بعد درهم گرديد ) . دراخم گاه چهار گرام وزن داشت و گاهى كمتر . معلوم است ، كه چهار دراخمى چهار مقابل دراخم وزن داشته . در باب قيمت درهم اشكانى نميتوان بتحقيق چيزى گفت ، زيرا معلوم نيست ، كه نسبت طلا به نقره در اين زمان چه بوده . هرودوت در جائى ، كه از مالياتهاى مقرّر داريوش صحبت ميدارد ، نسبت طلا را به نقره سيزده و ثلث معيّن مىكند ( صفحه 1474 اين تأليف ) ، ولى معلوم نيست ، كه اين نسبت تا دورهء اشكانيان يا در آن دوره ثابت مانده باشد . چون دراخم يونانى را از حيث وزن 4 گرام و ربع دانسته ارزش آن را نود و سه سانتيم فرانك طلاى كنونى معيّن كرده‌اند ، بنابراين اگر حدّ وسط وزن دراخم اشكانى را هم همين‌قدر فرض كنيم ، ارزش آن به پول كنونى همانقدر مىشود . پول مسين اشكانى تقريبا يازده گندم وزن داشته و چون نسبت مس به نقره در دورهء امپراطورى روم تغيير ميكرده بدين معنى ، كه اعلى درجهء ترّقىاش نسبت يك را بهفتاد و ادنى تنزّلش نسبت يك را به 40 داشته ، نميتوان ارزش پول مسين اشكانى را محقّقا معلوم داشت ، بخصوص ، كه طول دوره اشكانى 475 سال بود . بر سكّه‌هاى اشكانى نوشته‌هائى نقر شده و زبان و خطّ اين نوشته‌ها يونانى است ، ولى در اواخر دورهء اشكانى بر بعضى سكّه‌ها نوشته‌هاى آرامى نيز ديده مىشود . شاهان اشكانى اسم شخصى را كمتر ذكر كرده به همان اسم ارشك اكتفاء ورزيده‌اند و اين عدم ذكر اسم شخصى تعيين اين مسئله را ، كه فلان سكّه متعلّق بكدام شاه اشكانى است ، بسيار دشوار كرده است و در بعض موارد اين مسئله محقّقا حل نشده است ، ولى بر برخى از سكّه‌ها اسم شخصى شاه ذكر شده ، بخصوص در مواردى ، كه چند نفر در يك زمان

--> ( 1 ) - لفظ دراگم را بعضى تصوّر ميكنند ، كه از كلمه ( دراگ‌من ) آسورى آمده و بمعنى شصت يك ( 60 / 1 ) من است . من وزن بابلى است .